پنجشنبه 20 مرداد 1401

 
 
     
 
     
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
آگهي درهموطن 
اخبار در موبايل 
آرشيو روزنامه 
تماس با ما 
توصيه روز
:: بازار کامپيوتر ::
معرفی تبلت چهار هسته‌يی شرکت ASUS‎
:: نکته آموزشی ::
چگونه گوشی اورجینال را از تقلبی تشخیص دهیم؟

اخبار داخلی اجتماعی نسبت واقعه عاشورا و عدالت اجتماعی

 
 

عطنا , سه شنبه 11 مرداد 1401

نسبت واقعه عاشورا و عدالت اجتماعی

 
 

شیخ طوسی در کتاب «مصباح» از صفوان جمّال روایت کرده: که می گوید از امام صادق(علیه‌السلام) برای زیارت مولایمان حسین(علیه‌السلام) تقاضا کردم، برای من جهت زیارت آن حضرت دستورالعملی ذکر کند.
امام علیه السلام بعد بیان مقدمات سفر و مقدمات زیارت ، فرمود بعد از زیارت آن حضرت در درگاه حائر ، به درگاه قبّه مطهره برو و برابر بالا سر بایست و بگو:السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَارِثَ آدَمَ صَفْوَةِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ نُوحٍ نَبِيِّ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ إِبْراهِيمَ خَلِيلِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ مُوسىٰ كَلِيمِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ عِيسىٰ رُوحِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ مُحَمَّدٍ حَبِيبِ اللّٰهِ، السَّلامُ عَلَيْكَ يَا وارِثَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاٰمُ، ما در این زیارت امام حسین علیه السلام را وارث آدم، نوح، موسی، عیسی و پیامبر خاتم (ص) می‌دانیم . قهراً حرکت اباعبدالله حسین (ع) هم در جهت هدف انبیای الهی خواهد بود.
امام حسین (ع) که وصی پیامبر ان است شعار او در حادثه کربلا ازیک طرف شعارتوحید وعبودیت خداوند است و از طرف دیگر شعار او شعار اصلاح امور مسلمین است. یکی از اهداف انبیاء قیام به قسط و عدالت است. خداوند در سوره حدید آیه 26 سه اصل را بیان کرده است می فرماید: لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ اول لزوم وحی و رسالت و اثبات رسالت از راه معجزه و بینات; وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکِتابَ وَ الْمیزانَ دوم کار انبیا در تبیین معارف و تعلیم انسان به علوم الهی; لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ سوم هدایت عملی انسان در قیام به قسط ﴿لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»
تا مردم در همه ابعاد به قسط و عدالت قیام کنند.اگر مجموعه مدیران یک کشور ومردم آن کشور قایم بقسط باشند ، مدینه فاضله تشکیل خواهد شد. یعنی انسان هایی می توانند مشکلات کشور را حل کنند که قایم به عدل وقسط باشند .
«قسط» به معناى نصيب عادلانه است. در واقع «قسط»، آن «عدلی» است كه ظهور يافته و محسوس گشته است. به تعبیری ،عدالت در مورد حكومت و داورى است و قسط در مقابل تقسيم حقوق است.
قسط نوعی حلاوت دارد و عدل گاهی نوعی خشکی دارد . چون نوعی داوری است . اما قسط عین استحقاق است اما نه استحقاق قانونی . مثلا قانون کار، حقوق یک کارگر را مثلا 5 میلیون تومان تعیین کرده است اما آیا حقوق استحقانی این کارگر پنج ملیون است .؟ قسط آن است که تمام حق افراد داده شود بر أساس استحقاق نه قانون داوری . زمانی در جامعه قسط ایجاد می شود وحقوق افراد داده می شود که مجموعه مردم بیایتد و قیام به قسط کنند.
خداوند در سوره نساء می فرماید: ﴿ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! همواره قَوَّامِ و برپا دارنده‌ى قسط وعدل باشيد و به اقتضاى اطلاق‌ آیه ، عدالت و قسط در تمام ابعاد زندگى و نسبت به همه انسان ها بايد مراعات شود. در مقابل عدالت ظلم است . ظلم به معنای تجاوز به مرز دیگران یا تضییع حقوق دیگران است. ظلم در جایی فرض دارد که ظالم ومظلومی باشد. ظلم دو گونه است . يك وقت ظلم كلامي و اعتقادي است مانند کفر و شرک :ان الشرک لظلم عظیم(لقمان 13 که سبب عذاب آخرت می شود. يك وقتي ظلم سياسي حقوقي اجتماعي است مانند تعدی به مال و عرض و جان دیگران که موجب عذاب دنیوی است .
مشهور این است که امام حسين (ع) در نامه كه به محمدحنفيه نوشت: مردم دنيا بدانند كه‏ « انَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْاصْلاحِ فى امَّةِ جَدّى، اريدُ انْ آمُرَ بِالْمَعْروفِ وَ أَنْهى عَنِ الْمُنْكَرِ » یعنی حسين يك مصلح است، مى‏خواهد در امت جدش اصلاح به عمل بياورد.
اريدُ انْ آمُرَ بِالْمَعْروفِ وَ أَنْهى عَنِ الْمُنْكَرِ. » من مى‏خواهم امر به معروف و نهى از منكر كنم. بارزترین مصداق امر بمعروف و نهی از منکر عدالت طلبی و مبارزه با ظالمین است.
امام حسین علیه السلام در کتاب شریف تحف العقول در مورد اهمّیّت و عظمت این دو فریضه ابتدا به دو آیه شریفه تمسک می جوید یکی در سوره مائده آیه 44 که می فرماید: وَاللّه ُ یَقولُ: "فَلا تَخشَوُا النّاسَ وَاخشَونِ" پس (اى علما!) از مردم نترسيد (و احكام خدارا بيان كنيد) و از (مخالفت با) من بترسيد به تعبیر شهید مطهری : آیه شریفه یک قاعده کلی را بیان می کند که: اولا از دشمن خارجی نترسید .خطرى از خارج، اسلام را تهديد نمى‏كند، از آنها ديگر نترسيد . دوم اینکه از من بترسيد. «از من بترسيد» وَ اخْشَوْنِ. يعنى از اين بترسيد امتها از درون خودش فاسد بشود در آن صورت بر اساس سنت قاطع خداوند آنچه كه به امت ها انعام كرده‏ ازآنان پس بگيرد (انَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّروا ما بِانْفُسِهِمْ) و آیه دیگری که امام به آن تمسک می جوید آیه 71 سوره توبه است « وقال: المُؤمِنونَ وَالمُؤمِناتُ بَعضُهُم أولِیَاءُ بَعضٍ یَأمُرونَ بِالمَعروفِ و یَنهَونَ عَنِ المُنکَرِ،.... اولیاء از وَلْىْ (بر وزن عقل)، در اصل به معنى قرب و نزديكى است و در اصطلاح به معنای محبت و نصرت و ولایت و سرپرستی آمده است.
اولیا از وَلی به معنای محبت است یعنی مسلمانان نسبت به یکدیگر محبت دارند بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
اولیا از وَلی به معنای نصرت است یعنی نسبت به دیگدیگر یاورند بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ اولیا از وَلی به معنای ولایت است یعنی نسبت به یکدیگر ولایت و سرپرستی و فرمانروایی دارند بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ حالا این ولایت یا ولایت پدران و اجداد است یا والیان دولت اسلامی بعد امام بعد از قرائت این دو آیه می فرماید:
فَبَدَأَ اللّه ُ بِالأَمرِ بِالمَعروفِ وَالنَّهیِ عَنِ المُنکَرِ فَریضَةً مِنهُ؛ خداوند از امر به معروف و نهى از منکر، به عنوان فریضه‌اى از جانب خود، آغاز کرده است، لِعلمِهِ بِأَنَّها إذا اُدِّیَت و اُقیمَتِ استَقامَتِ الفَرائِضُ کُلُّهُا هَیِّنُها وصَعبُها، چون مى دانسته است که هرگاه این فریضه ادا گردد و بر پاى داشته شود تمام فرایض دیگر، از آسان و دشوار، بر پاى داشته خواهند شد وذلِکَ أنَّ الأَمرَ بِالمَعروفِ وَالنَّهیَ عَنِ المُنکَرِ دُعاءٌ إلَى الإِسلامِ مَعَ رَدِّ المَظالِمِ ومُخالَفَةِ الظّالِمِ و قِسمَةِ الفَیءِ وَ الغَنائِمِ و أخذِ الصَّدَقاتِ مِن مَواضِعِها ووَضعِها فی حَقِّها. چرا که امر به معروف و نهى از منکر، دعوت به اسلام است، همراه با ردّ مظالم یعنی بازگرداندن حقوق ستمدیگان و مخالفت ومبارزه با ستمکار و تقسیم بیت المال و غنایم یعنی توزیع عادلانه ثروت های عمومی و گرفتن صدقات [زکات] از موارد صحیح و هزینه کردن آنها در جای مناسب خود..»( تحف العقول، ص 168-170 و بحارالانوار، ج 97، ص 79، ح 37)
از این روایات پر معنى به خوبى استفاده مى شود که أولا اگر در جامعه اى این دو فریضه، به فراموشى سپرده شود، پایه هاى شریعت در هم شکسته و رفته رفته اصل دین از بین مى رود. و امور جامعه به فساد و تباهى کشیده مى شود.
ثانیا منکر اول در نزد حسین بن علی (ع) ظلم و تبعیض و بی‌عدالتی است و معروف اول در نزد اباعبدالله (ع) قسط و عدالت است. و قِسمَةِ الفَیءِ وَ الغَنائِمِ و أخذِ الصَّدَقاتِ مِن مَواضِعِها ووَضعِها فی حَقِّها و تقسیم بیت المال و غنایم یعنی توزیع عادلانه ثروت های عمومی و گرفتن صدقات [زکات] از موارد صحیح و هزینه کردن آنها در جای مناسب خود. امام از یک طرف مسأله عدالت را مطرح می‌کند و واز طرف دیگر تقسیم اموال عمومی را ،یعنی باید منابع عمومی جامعه در اختیار همه مردم قرار گیرد نه اینکه افراد و طبقات خاص نسبت به اموال عمومی دست‌اندازی کنند. عده‌ای در قله‌های ثروت عیاشانه زندگی کنند و عده‌ای هم در درّه‌های فقر و فلاکت بسوزند.
بعد از هلاکت معاویه، زمانى که امام(علیه السلام) از سوى والى مدینه به بیعت با یزید فراخوانده شد، امام(علیه السلام) به شدّت بر آشفت و آن را مردود شمرد و شبانگاه به سوى روضه شریف نبوى رفته به راز و نیاز پرداخت و در آن نیایش خالصانه به درگاه الهى چنین عرضه داشت:
«اَللّهُمَّ هذا قَبْرُ نَبِیِّکَ مُحَمَّد(صلى الله علیه وآله) وَ أَنَا ابْنُ بِنْتِ نَبِیِّکَ وَ قَدْ حَضَرَنِی مِنَ الاْمْرِ ما قَدْ عَلِمْتَ، اَللّهُمَّ إِنِّی اُحِبُّ الْمَعْرُوفَ وَ اُنْکِرُ الْمُنْکِرَ... ; خداوندا! این قبر پیامبر تو محمّد(صلى الله علیه وآله) و من هم فرزند دختر او هستم، از آنچه براى من پیش آمده تو آگاهى، خداوندا! من معروف را دوست داشته و از منکر بیزارم!».( . فتوح ابن اعثم،ج 5، ص 27 ; مقتل الحسین خوارزمى، ج 1، ص 186 و بحارالانوار، ج 44، ص 328.
در واقع امام(علیه السلام) انگیزه هاى اصلى قیام خویش را در این جمله کوتاه، آن هم در کنار مرقد پاک جدّ بزرگوارش(صلى الله علیه وآله) در مقدّس ترین مکان ها بیان داشت و آن را به سینه تاریخ سپرد. شاید بتوان صریح ترین و رساترین تعبیر امام(علیه السلام) در تبیین انگیزه اصلى قیامش را یکی راز و نیازش با پروردگار در سرزمین منا ودیگری آنچه بعنوان وصیت نامه معروف است. یا در پاسخ ابن عباس فرموده است. یعنی امر به معروف ونهی از منکر هنگامی که فرزدق با کاروان امام حسین(علیه السلام) برخورد کرد. امام(علیه السلام) از وضعیّت مردم کوفه سؤال کرد و فرزدق پاسخ داد: «دل هاى مردم با تو و شمشیرهایشان بر ضدّ توست!».
امام(علیه السلام) فرمود: «یا فَرَزْدَقُ اِنَّ هؤُلاءِ قَوْمٌ لَزِمُوا طاعَةَ الشَّیْطانِ وَ تَرَکُوا طاعَةَ الرَّحْمانِ (اى فرزدق! اینان گروهى هستند که پیروى شیطان را پذیرفتند و اطاعت خداى رحمان را رها کردند َ و أَظْهَرُوا الْفَسادَ فِی الاَرْضِ وَ اَبْطَلُوا الْحُدُودَ وَ شَرِبُوا الْخُمُورَ و در زمین فساد را آشکار ساختند و حدود الهى را از بین بردند و باده ها نوشیدند وَ اسْتَأْثَرُوا فِی أَمْوالِ الْفُقَراءِ وَ الْمَساکینَ و دارایى هاى فقیران و بیچارگان را ویژه خود ساختند وَ أَنَا أَوْلى مَنْ قامَ بِنُصْرَةِ دینِ اللّهِ وَ إِعْزازِ شَرْعِهِ وَ الْجِهادِ فِی سَبِیلِهِ؛ لِتَکُونَ کَلِمَةُ اللهِ هِىَ الْعُلْیا»؛ و من از هر کس به یارى دین خداوند و سربلندى آیینش و جهاد در راهش سزاوارترم، تا آیین خداوند پیروز باشد).
هنگامى که امام(علیه السلام) با سپاهِ «حرّ» رو به رو شد. در میان اصحاب خویش برخواست و طىّ سخنانى چنین فرمود:«أَلا تَرَوْنَ أَنَّ الْحَقَّ لا یُعْمَلُ بِهِ، وَ أَنَّ الْباطِلَ لا یُتَناهى عَنْهُ، آیا نمى بینید به حق عمل نمى شود و از باطل جلوگیرى نمى گردد، لِیَرْغَبَ الْمُؤْمِنُ فِی لِقاءِ اللهِ مُحِقّاً; در چنین شرایطى بر مؤمن لازم است (قیام کند و) شیفته ملاقات پروردگار (و شهادت) باشد».( بحارالانوار،ج 44،ص 381 ; تاریخ طبرى، ج 4، ص 305 و مقتل الحسین خوارزمى، ج 1، ص 237.)
از این سخن امام(علیه السلام) استفاده مى شود که در چنین شرایطى از جان باید گذشت یعنى در مرحله اى که خطر، کیان دین و مذهب را تهدید مى کند، وجود ضررهاى مالى و جانى نمى تواند مانع امر به معروف و نهى از منکر، گردد.
ـ طبق نقل مورّخان آنگاه که حرّ مانع حرکت امام شد، امام(علیه السلام) در نامه اى به بزرگان کوفه نوشت:
«... فَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللهِ(صلى الله علیه وآله) قَدْ قالَ فِی حَیاتِهِ: شما مى دانید پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) در زمان حیاتش فرمود: مَنْ رَأى سُلْطاناً جائِراً مُسْتَحِلاّ لِحُرُمِ اللهِ، ناکِثاً لِعَهْدِ اللهِ، مُخالِفاً لِسُنَّةِ رَسُولِ اللهِ، هر کس سلطان ستمگرى را ببیند که حرام خدا را حلال شمرده و پیمان خدا را شکسته، با سنّت پیامبر مخالفت مىورزد یَعْمَلُ فِی عِبادِ اللهِ بِالاْثْمِ وَ الْعُدْوانِ، و در میان بندگان خدا به ظلم و ستم رفتار مى کند ثُمَّ لَمْ یُغَیِّرْ بِفِعْل وَ لا قَوْل، اما آگاهان با او به مبارزه عملى و گفتارى برنخیزد، کانَ حَقِیقاً عَلَى اللهِ أَنْ یُدْخِلَهُ مَدْخَلَهُ ; سزاوار است که خداوند او را در جایگاه آن سلطان ستمگر (جهنّم) وارد کند».( فتوحابن اعثم،ج 5،ص 143; مقتل الحسین خوارزمى، ج 1، ص 234 و بحارالانوار، ج 44، ص 381.)
امام(علیه السلام) با این سخنان ضمن گوشزد کردن وظایف همه قشرهاى مردم، خصوصاً بزرگان کوفه، عزم جزم خویش را براى اصلاح امور و مبارزه کامل با خودکامگان و ستمگران بنى امیّه اعلام مى دارد، و آماده است جان گرامى خویش را در این راه نیز فدا کند . آری ظلم جزء گناهان کبيره است؛ اما آن ظلمي که مظلوم هيچ پناهي جزء خدا ندارد، از او بترسيد، چون او به هر حال آه که مي‌کشد یعنی خدا را مي‌خواند، غير از خدا کسي ديگری را ندارد. فرمود بين آه مظلومي که هيچ پناهي ندارد، با بارگاه ملکوتي خدا هيچ حجابي نيست.
در كافي روایتی از امام پنجم حضرت امام محمد باقر«سلام‌الله‌عليه» نقل شده است و آن حضرت از پدر بزرگوارشان امام سجاد«سلام‌الله‌عليه» و ایشان هم از پدرشان حضرت سيّدالشهداء«سلام ‌الله‌عليه» و آن امام بزرگوار از قول مبارک امير مؤمنان و مولاي متقيان اميرالمؤمنين«سلام‌الله‌عليه» روایت را نقل می‌فرمایند.
همچنين در روايت آمده است که امام حسين و امام سجاد «سلام‌الله‌عليهما» در آخرين لحظات حيات و هنگام شهادت، روايت را وصيّت کرده‌اند. يعني علاوه بر اين‌که چهار امام معصوم اين مطلب را بيان فرموده‌اند، دو امام بزرگوار در حسّاس‌ترين مواقع به ذکر روايت پرداخته‌اند. معلوم می‌شود روایت، بسیار اهمیّت دارد که این سلسلۀ نورانی و مطهّر آن را نقل فرموده‌اند.
به خصوص حضرت ابا عبدالله الحسين«سلام‌الله‌عليه» در روز عاشورا و موقعي که همۀ اصحاب و ياران به شهادت رسیده بوده‌اند، يعني در آن موقعیت حساس، که لازم است مهم‌ترین و حساس‌ترین مطالب بیان شود، آخرین وصیت خود به فرزند برومندشان که در حقیقت آخرین وصیت ایشان به شیعیان و بلکه بشریت است را چنین بیان می فرمايند: ..يا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ ظُلْمَ مَنْ لَا يَجِدُ عَلَيْكَ نَاصِراً إِلَّا اللَّهَ الكافي،ج 2 ، ص 331
ای فرزندم، از ظلم به کسی که در برابر تو ، هیچ یاری کننده‌ای به جز خداوند ندارد، بر حذر باش.
بارزترین مصداق مظلوم، حضرت اباعبداالله الحسین«سلام الله عليه» و یاران با وفای ایشان هستند. افراد شروري به آنان ظلم کردند و ايشان را با آن وضعیت به شهادت رسانیدند و پس از شهادت مردان، زنان و کودکان را به اسارت بردند. یعنی به کسانی که در آن بیابان و در اوج تشنگی، هیچ یاوری به جز خداوند متعال نداشتند، ظلم کردند.
نویسنده: حجت الاسلام و المسلمین دکتر ابراهیم ابراهیمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی (ره)

 
 
   
 
تحليل
:: اقتصادی ::
جاماندگان یارانه آماده ثبت‌نام باشند
:: فناوری اطلاعات ::
از پیامدهای متاورس چه می دانیم؟
:: روی خط جوانی ::
طلاق به خاطر شامپوی خارجی
:: ورزش ::
حضور مهاجم پرتغالی در پرسپولیس منتفی شد/ یحیی به دنبال خارجی دیگر
:: فرهنگ و هنر ::
کدام بازیگر در جوکر بامزه تر است
:: حوادث ::
کشف اجساد حلق آویز یک خانواده ۵ نفره در نجف‌آباد

يادداشت
:: اجتماعی ::
استان مرکزی در انتظار مدیران کارآمد و انقلابی

 
     
   
     
     
    ::  تماس با ما  ::  درباره ما  ::  sitemap  ::  آگهي درهموطن  ::
کليهء حقوق متعلق است به روزنامهء هموطن سلام. ۱۳۹۳ - ۱۳۸۳
طراحی و اجرای سايت : شرکت به نگار